|
|
|
|
||||
|
|
پیام آموزشی شماره 1 کروموزوم ویروسها: کروموزوم بسیاری ازویروسهای کوچک به صورت یک مولکول DNA تک رشته ای است . در بعضی از باکتریو فاژها ، مقدار A با T و G با C مساوی نیست ، به عبارت دیگر DNA ی آ نها تک رشته ای است. مانند : کروموزوم پارو ویروسها ( ویروسهای کوچکی که مهره داران را آلوده می کنند ) . مولکولهای DNA تک رشته ای این ویروسها پس از ورود به سلول میزبان دو رشته ای می گردند . بدین معنی که خود الگو قرار گرفته و رشته مکمل آنها ساخته می شود . از روی این مولکول دو رشته ای مولکو لهای جدید DNA تک رشته ای ساخته و در ذرات ویروسی جدید قرار می گیرند . بنا بر این همانند سازی DNA در این ویروسها مشابه همانند سازی در DNA های دو رشته ای است . در اینجا نیز نو کلئوتید های مکمل در مقابل رشته الگو قرار گرفته و پلی مریزه می شوند . به هر حال تفاوت اصلی در این است که در DNA های تک رشته ای همواره یک زنجیره به عنوان الگو قرار می گیرد و زنجیر های مکمل از روی آن ساخته می شوند در حالیکه در DNA های دو رشته ای هر دو رشته به عنوان الگو قرار می گیرند . منبع : ژنتیک مولکولی تالیف واتسون ترجمه پروین پا سالار |
|||||
|
پیام آموزشی شماره 2 بی اشتهایی عصبی :((Anorexia nervosa )) بی اشتهایی عصبی یک اختلال تغذیه ای است که در دوره بلوغ ممکن است بروز نماید . اغلب نوجوانانی که دچار مشکل می شوند افرادی زیرک ، حساس و با هوش و تحریک پذیر هستند . کمک به نوجوانان دچار بی اشتهایی عصبی از نظر تغذیه ای حائز اهمیت است . در بی اشتهایی عصبی که با محدود کردن دریافت کالری منجر به کاهش وزن یا ایجاد اختلال در افزایش وزن دوران بلوغ می شود تمایل به لاغر تر بودن و توهم چاق بودن وجود دارد . تمایل به لاغر بودن در میان دختران معمو لتر است .این دختران علیرغم اینکه لاغر هستند فکر می کنند که چاق هستند و دچار توهم چاق بودن می باشند .این علامت می تواند مشخص کننده بی اشتها یی عصبی باشد .شیوع بی اشتهایی عصبی شناخته شده5/0تا 4در صد در دختران نو جوان است . شیوع بی اشتهایی شناخته نشده و بدون علامت چندین برابر بیشتر است . این افراد بیشتر در معرض خطر هستند زیرا کمتر به پزشک مراجعه می کنند و بیشتر بر عادات غذایی غلط و کنترل وزن خود اصرار می نمایند .. بی اشتهایی عصبی منجر به آمنوره (قطع قاعدگی)، هیپو ترمی یا کاهش دمای بدن و نارسایی های قلبی عروقی خواهد شد . وزن کم ، آمنوره و تغذیه ناکافی دختران دچاربی اشتهایی عصبی را به پوکی استخوان مستعد می نماید . هیپوترمی موجب عدم تحمل سرما و اختلال در ضربان قلب می شود . ناپایداری سیستم قلب و عروق نهایتا" منجر به ضعف ، خستگی گیجی ، غش و مرگ خواهد شد . بهترین راه برای ارزیابی نو جوانان دچار بی اشتهایی عصبی استفاده ازBMI((نمایه توده بدنی) است نوجوانانی که دچار بی اشتهایی عصبی هستند معمولا" BMI کمتر از 18 دارند . این افراد باید برای درمان به متخصص تغذیه معرفی شوند. وزن به کیلو گرم نمایه توده بدن = ———————————————— ( قد به متر ) * 2 منبع: تغذیه در سنین مدرسه از دکتر ربابه شیخ الاسلام |
||||||
|
پیام آموزشی شماره 3:
فتوسنتز :
|
||||||
|
پیام آموزشی شماره 4 : کواشیور کور ( Kwashikor) : کواشیور کور به زبان بومی آفریقایی یعنی ابتلا به بیماری پس از تولد نوزاد بعدی و این بدان جهت است که در منطقه مورد مطالعه ، کودکان تا زمانی که از شیر مادر استفاده می کردند ، بسیار سالم و زیبا و پر نشاط بوده رشد جسمی و عقلی آنها به هیچ وجه از کودکان کم سن اروپایی کمتر نبوده ، ولی به محض اینکه به عللی ، مخصوصا" تولد اولاد دیگر آنان را از شیر می گرفتند ، چون رژیم غذایی که جانشین شیر مادر میشد ، رژیمی بود که از لحاظ پروتئین بسیار فقیر و حاوی مقدار زیادی مواد نشاسته ای بود، لذا کودک به این بیماری مبتلا می شد و از همین جا علائم بیماری کواشیور کور ظاهر می شد . منبع : بهداشت عمومی دوره کاردانی تربیت معلم |
||||||
|
پیام آموزشی شماره 5 : توصیه
هایی برای پیشگیری از بیماری کم خونی فقر آهن:
1- در برنامه غذایی از مواد غذایی حاوی آهن مثل انواع گوشت ها ( گوشت قرمز ، مرغ ، ماهی ) جگر ، حبو بات ( مثل عدس ، لوبیا ) و سبزیهای سبز تیره ( اسفناج ، جعفری ...) بیشتر استفاده کنند . 2- همرا با غذا ، سبزیهای تازه و سالاد ( گوجه فرنگی ، فلفل دلمه ای ، کلم ، گل کلمو...) مصرف نمایند . 3- در میان وعده ها به جای استفاده از تنقلات غذایی کم ارزش ( پفک نمکی ، چیپس، شکلات و نوشابه ...) از انواع خشکبار ( برگه هلو ، آلو، زردالو توت خشک ، انجیر خشک ، کشمش ، خرما ) و انواع مغزها(گردو، بادام، فندق،پسته ) استفاده نمایند . استفاده از دوغ کم نمک و انواع شربت های خانگی به جای نوشابه های گاز دار توصیه می شود . 4- از نوشیدن چای، قهوه و دم کرده های گیاهی یکساعت قبل و یک تا دو ساعت پس از صرف غذا خود داری نمایند . 5- اگر خیلی زود خسته می شوند و یا قدرت تمرکز و یاد گیری آنها کم شده است ممکن است دچار کمبود آهن شده باشند در این مورد باید به پزشک مراجعه نمایندتا در صورت وجود کمبود آهن که با اندازه گیری میزان فریتین سرم ( شاخص ذخیره آهن بدن) تعیین می شود درمان شوند. هم چنین مصرف مواد غذایی آهن دار را در برنامه غذایی روزانه خود افزایش دهند . 6- برای کاهش عوارض جانبی ناشی از مصرف قرص آهن توصیه شود که قرص آهن را پس از غذا میل نمایند. 7- یکی ازعلائم بروز کم خونی فقر آهن در دختران نوجوانی که عادت ماهیانه آنها شروع شده است و خونریزی زیاد دارند رنگ پوست سبزه مایل به زرد است . این دختران باید برای تشخیص قطعی کم خونی فقر آهن و درمان به پزشک مراجعه نمایند . منبع: تغذیه در سنین مدرسه از دکتر ربابه شیخ الاسلام |
||||||
|
پیام آموزشی شماره 6:
روشهاي كاهش
و درمان اضطراب امتحان : استفاده از شيوه آرميدگي : دراين روش 16 جفت عضلات بدن سفت و سپس شل مي شود . اين روش نياز به تمرين دارد . |
||||||
|
چند نکته در مورد آرمادیلو پیام آموزشی شماره 7 آ رمادیلو
فرمانروای جانوران ،شاخه طنابداران ، زیر شاخه مهره داران ، رده پستانداران ، راسته بی دندانان : آرمادیلو ، حیوان تنبل ، مورچه خوار پستاندارانی هستند که به غلط به این نام معروف شده اند ، زیرا در بین آنها تنها مورچه خواران فاقد دندانند . جالبترین بی دندانان آرمادیلو ها هستند . پوست آنها را صفحات استخوانی می پوشاند . پنجه ها و ناخنهای این جانور برای حفر زمین بسیار مناسب است . محل زندگی گونه های مختلف آرمادیلوها در قاره آمریکا است . غذای آرمادیلو ، حشرات ، گوشت جانوران مرده و تخم پرندگان است .
|
||||||
|
ایمنی طبیعی و اکتسابی : پیام آموزشی شماره 8 ایمنی طبیعی موروثی بوده و مستقل از برخورد قبلی با آنتی ژنها است و غالبا به فعالیت فاگوسیتها و فاکتورهای دفاعی غیر اختصاصی وابسته است. از طرف دیگر ایمنی اکتسابی در اثر برخورد با عامل بیگانه بوجود میآید. بطور کلی ایمنی اکتسابی به تولید یا کسب آنتی کور یا سلولهای ایمنی اختصاص یافته بستگی داشته و از این رو فوقالعاده اختصاصی میباشد. دو سیستم ایمنی اصلی وجود دارد که بدن به وسیله ی آن ها ماده ی بیگانه را شناسایی می کند .نوع اول سیستم ایمنی ذاتی است ، به این معنی که بدن با این توانایی متولد می شود و می تواند میکرب های معینی را بلافاصله شناسایی کند و آن ها از بین ببرد .نوع دوم سیستم ایمنی سازشی است که در آن پادتن ها نقش برجسته ای ایفا می کنند . هر سلول گیرنده ی ویژه ای را می سازد و این گیرنده ، سلول ها را قادر می سازد تا علت برخی بیماری ها ، از جمله فقدان گاماگلوبولین را تعیین کند و درمان آن ها را بیابد . سیستم ایمنی ذاتی ما می تواند بسیاری از عوامل بیماری زا را در اولین برخورد با آن ها نابود کند . یک جزء مهم پاسخ ایمنی ذاتی ، گروهی ازپروتئین های خون به نام مکمل هستند .نام این پروتئین ها از تواناییشان برای کمک به پادتن ها ، یا کامل کردن فعالیت آن ها در مبارزه با عفونت گرفته شده است . فعالیت مکمل از سه طریق می تواند آغاز شود . 1. مکمل می تواند مستقیما ً روی باکتری عمل کند . به این صورت که هنگامی که سلول B به باکتری می پیوندد ، فعال می شود و به وسیله ی سلول هایی به نام سلول T کمکی تحریک می شود . پیوند با باکتری سلول B را تحریک به تکثیر و ترشح پادتن می کند . پادتن به باکتری می پیوندد و در نتیجه ی آن پروتئین مکملی فعال می شود که آن نیز سایر ملکول های مکمل را فعال می کند . 2. پس از آن که ماکروفاژ یک عفونت را پیدا می کند ،اینترکولین 6 ترشح می شود . اینترکولین 6 به وسیله ی جریان خون به کبد می رود و سبب ترشح ترکیب پروتئین _ مانوز می شود .پروتئین _ مانوز با کپسول باکتری پیوند می شود . آن گاه این پروتئین واکنش های پی در پی مکمل را شروع می کند . 3. نوعی ملکول مکمل به نام C3 ، می تواند به هر پروتئینی ، از جمله پروتئین های روی باکتری پیوند شود .سلول های خودي به وسیله ی پروتئین هایی که این ملکول را غیر فعال می سازند ، در امان می مانند . پیوند یک ملکول C3 با میکرب سبب پیوند سایر ملکول های مکمل به باکتری می شود . سلول های B و T از سلول های سیستم ایمنی هستند که هر دو از سلول های مغز استخوان سرچشمه می گیرند .در دوران جنینی سلول های مغز استخوان به غده ی تیموس مهاجرت می کنند و در آن جا تقسیم می شوند و پس از تمایز انواع سلول های T را می سازند . در سطح هر سلول T گیرنده های ویژهای از جنس پروتئین وجود دارد که از یک سلول T به سلول T دیگر متفاوت است . هر کدام از انواع گیرنده ها می تواند نوع به خصوصی آنتی ژن را تشخیص دهند و به آن متصل می شوند . سلول هایB در دوران جنینی در کبد و سپس در مغز استخوان ساخته می شوند . عمل سلول های B ساختن آنتی بادی بر علیه آنتی ژن است . این سلول ها نیز در سطح غشای خود دارای گیرنده هایی هستند که می توانند آنتی ژن ویژه ای را تشخیص دهند . آنتی کور و آنتی ژن: آنتی کور پروتئینی است که بدن در پاسخ به وجود یک آ نتی ژن تولید کرده و این ماده اختصاصا میتواند با همان آنتی ژن ترکیب شود. آنتی ژن مادهای است که قادر به تولید آنتی کور اختصاصی بوده و اختصاصا با آن واکنش میدهد. ویژگی یک مولکولی آنتی ژن یا آنتی کور با اندازه و شکل شاخص آنتی ژن و محل واکنشگر آنتی کور مربوطه تعیین میشود. تناسب دقیق بین شاخص آنتی ژنی و محل واکنشگر مولکول آنتی کور هنگامی قابل فهم است که ماهیت پیوند دو مولکول بررسی شود. نیرویی که موجب انجام واکنش بین آنتی ژن و آنتی کور میشود مانند پیوندهای هیدروژنی ضعیف است و از اینرو برای نگهداشتن دو مولکول متصل بهم پیوندهای ضعیف بین آن دو برقرار گردد.
ایمنی همورال : از آنجا که این ایمنی وابسته به مولکولهای مشخصی به نام پادتن است و در مایعات بدن قابل حل است، هومورال نامیده میشود. با ورود یک پادگن به بدن ، پادتن تولید میگردد که قادر به ایجاد پیوند اختصاصی با پادگن محرک تولید آن است. پادتنها تحت نام کلی ایمونوگلوبولین نیز شناخته میشوند، زیرا جزء گروهی از پروتئینها به نام گلوبولینها هستند. ایمونوگلوبولینها بر مبنای خواص فیزیکی ، شیمیایی و ایمونولوژیکی به 5 گروه عمده IgA ، IgM ، IgG ، IgD ، IgE تقسیم میشوند.ایمنوگلوبولینها با وجود تنوع ساختاری اغلب از چهار رشته پروتئینی تشکیل شدهاند که به شکل ساختار « Y » به یکدیگر پیوند یافتهاند. دو رشته کوتاهتر را رشتهها یا زنجیرههای سبک (L) مینامند که با پیوند کووالانسی به انشعابات رشتهها یا زنجیرههای درازتر سنگین (H) متصل میشوند. اختصاصی بودن نقاط اتصال بوسیله ترتیب قرار گرفتن آمینو اسیدها در بخش متغیر هر دو رشته H و L تعیین میشود. ایمنی وابسته به سلول : ایمنی که با فعال شدن سلولهای ایمنی اختصاص یافته نه آنتی کورهای هومورال پدید میآید ایمنی وابسته به سلول نامیده میشود. در حالی که ایمنی هورمورال را میتوان با انتقال سرم واجد آنتی کور با سلولهای مولد آنتی کور بطور اکتسابی به فرد غیر ایمن انتقال داد. ایمنی وابسته به سلول را منحصرا میتوان با انتقال سلولهای حساس شده پدید آورد. لنفوسیتهای T و ماکروفاژها هر دو در ایمنی وابسته به سلول شرکت دارند.ایمنی وابسته به سلول اهمیت زیادی در واکنش نسبت به اغلب تومورها و سلولهای بیگانه دربافت پیوند شده نظیر کلیه و پوست دارد. برای از بین رفتن یک سلول بیگانه بوسیله سلول T بایستی تماس نزدیکی بین سلول T ایمن و سلول واجد آنتی ژن حاصل گردد. مکانیسم از بین رفتن این سلولها در ایمنی وابسته به سلول به خوبی شناخته نشده است ولی آنچه مسلم است این است که بیش از یک مکانیسم دخالت دارد.
منبع :مجله ی رشد آموزش زیست شناسی
|
||||||
|
پیام آموزشی شماره 9 آگار آگار ماده اي ژلاتيني است كه حاوي پلي ساكاريد هاي بدون شاخه است و از ديواره سلولي بعضي از جلبك هاي قرمز و جلبك هاي دريائي(seaweed)بدست مي آيد.آگار در محيط هاي كشت ميكروبي و به عنوان يك ملين ودر بستني سازي مورد استفاده قرار مي گيرد.آگار يك پليمر از مونومر هاي گالاكتوز مي باشد و اين پليمر به عنوان ساختمانهاي اوليه نگهدارنده ديواره سلولي جلبك ها عمل مي كند.طرز تهيه آگار بدين شكل است كه ابتداجلبک ها را شستشو مي دهند تا مواد خارجي آز آن جدا شود. سپس آن را در آب ريخته و به مدت چند ساعت حرارت مي دهند .بدين ترتيب آگار در آب حل مي شود .مخلوط حاصل را از صافي عبور مي دهند تا مواد باقي مانده جلبک از مخلوط جدا شود .آنگاه مايع فيلتر شده داغ را سرد مي كنند و بدين ترتيب يك ژل بدست مي آيد كه حاوي 1 درصد آگار است.ژل را به قطعاتي تقسيم مي كنند و براي از بين بردن نمكهاي محلول در آن آگار را شستشو مي دهند و اگر نياز باشد براي از بين بردن رنگ آن از مواد سفيد كننده و رنگ بر استفاده مي كنند و در نهايت آب را از ژل جدا كرده و آگار بدست مي آيد . |
||||||
|
پیام آموزشی شماره 10 علت قهوای شدن ميوه ها پس از پوست کندن
درگياهان آنزيمی به نام پلی فنل اکسيداز وجود دارد که با اکسيداسيون ترکيبات فنلی آنها را به کينون ها تبديل می کند ايجاد کينون سبب قهوه ای شدن می شود . در حالت عادی به علت جدا بودن اين آنزيم از فنل ها , عمل اکسيدشدن صورت نمی گيرد ولی در حالت قطعه قطعه شدن ميوه ها يا پوست کندن آنها , هم اين جدايي از بين می رود و هم تماس گياه با اکسيژن بيشتر می شود و در نتيجه مسير پلی فنل اکسيداز فعالتر می گردد و قهوه ای شدن انجام می پذيرد . در صنعت موادغذايي برای جلوگيری از عمل آنزيم از موادی مثل اسيدآسکوربيک , اريتروبيک اسيد يا نمک های سديم آنها به همراه اسيد سيتريک و يا عوامل سولفيتی استفاده می کنند . البته به تازگی به جای سولفيت ها از فسفات ها , اسيد سيتريک و دکستروز برای جلوگيری از قهوه ای شدن موادغذايي استفاده می کنند. از روش های فيزيکی ساده مثل غوطه ور کردن قطعه گياهی در آب بدون اکسيژن , آب نمک و پوشانده سطح با ماده ای مثل روغن نيز می توان استفاده کرد .
منبع : پروژهای زيست شناسی , تاليف آمنه جمشيدی
|
||||||
|
پيام آموزشي شماره12 چرخه ی چهار کربنی فتوسنتز : در برخی گیاهان مانند نیشکر اولین ماده ی حاصل در واکنش های مرحله ی تاریکی فتوسنتز ، اسیدی 4 کربنی به نام اسید اکزالو استیک است .که به اسید مالیک یا اسید آسپاراتیک تبدیل می شود .بنابر این مسیر کربن در فتوسنتز منحصر به چرخه ی کالوین نیست ، بلکه در برخی گیاهان مسیر دیگری طی می شود که به دلیل تشکیل اسید اکزالواستیک يا اسيدماليك به عنوان اولين تركيب پايدار ( ملكول 4 كربني ) اين مسير را چرخه ي چهار كربني می نامند . در این گیاهان مانند نیشکر و ذرت در اولین واکنش مرحله ی تاریکی فتوسنتز ،CO2 با اسید فسفوانول پیرویک ترکیب می شود و اسید اگزالواستیک تولید می کند . سپس اسید اگزالواستیک با کمک H+ و NADPH به اسید مالیک تبدیل می شود . اسید مالیک نیز با از دست دادن CO2 به اسید پیرویک تبدیل می شود . CO2 وارد چرخه ی کالوین می گردد و اسید پیرویک هم ، با گرفتن فسفات از ATP ، به اسید فسفو انول پیرویک ( ماده ی پذیرای CO2 ) تبدیل و این چرخه تکرار می شود . گیاهان 4 کربنی علاوه بر آنزیم های مورد نیاز چرخه ی 4 کربنی ، دارای آنزیم های چرخه ی کالوین نیز هستند . اما مواد لازم برای واکنش های این دو چرخه در یک یاخته وجود ندارند ، در نتیجه واکنش ها در یاخته های متفاوت برگ انجام پذیر هستند . ساختمان درونی برگ گیاهان سه کربنی و 4 کربنی یکسان نیست . در گیاه 4 کربنی ( مانند ذرت ) پیرامون دسته های آوندی یک لایه یاخته ی پارانشیمی به نام غلاف آوندی قرار دارد ،حال آن که در گیاه 3 کربنی ( مانند توتون ) چنین لایه ای دیده نمی شود . بین یاخته های غلاف آوندی فضایی وجود ندارد ، بین غلاف آوندی و دستجات آوندی نیز فضایی دیده نمی شود ، به علاوه غلاف آوندی ، پیرامون نقطه ی انتهایی آوند را هم می پوشاند و در نتیجه انتقال مواد از یاخته های پارانشیمی برگ به دسته های آوندی باید از طریق یاخته های غلاف آوندی صورت گیرد . گر چه در برگ برخی گیاهان سه کربنی نیز غلاف آوندی دیده می شود ، اما یاخته های آن اغلب فاقد اندامک اند یا تعداد اندامک های آن ها کمتراز اندامک های یاخته های دیگر برگ است . آزمایش نشان داده است که در گیاهان 4 کربنی ، چرخه ی کالوین در کلروپلاست یاخته های آوندی و چرخه ی 4 کربنی در کلروپلاست یاخته های مزوفیل انجام می شود . یاخته های مزوفیل و غلاف آوندی به وسیله ی رشته های سیتوپلاسمی ( پلاسمودسماتا ) با هم در ارتباطند و از همین راه بین آن ها تبادل مواد صورت می گیر د.
|
||||||
|
جهت دریافت pdf مسابقات آزمایشگاه زيست شناسي شهرستان محلات در اسفند 1386 اینجا را کلیک کنید.
مهين حبيبي سر گروه زیست شناسی شهرستان محلات
|
||||||
|
اداره آموزش و پرورش
شهرستان محلات |
||||||