عوارض چشمي نور خورشيد
حدود 20 سال پيش، پزشکان به اثرات مضر امواج ماوراي بنفش نور خورشيد روي چشم و پوست انسانها پي بردند. امواج ماوراي بنفش فقط 5 درصد انرژي نور خورشيد را تشکيل ميدهند، اما مضرترين جزء اشعه خورشيدي هستند. مطالعات زيادي درباره طول موجهاي گوناگون روي ارگانهاي مختلف بدن صورت گرفته است و در اين بررسيها، به آثار مضر طول موجهاي پايينتر از 400 نانومتر و بالاتر از 100 نانومتر که به نام اشعه ماوراي بنفش ناميده ميشود، پي بردهاند.
براي آشنايي بيشتر با اين اشعه و اثر آن روي چشم، با دکتر منصور ميرصمدي، جراح و متخصص بيماريهاي چشم، فوق تخصص قرنيه و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي ايران به گفتگو نشستيم.
آقاي دکتر، آفتاب که هميشه ميتابد. پس چرا اين مشکل در تابستان به اوج خود ميرسد و پزشکان توصيه ميکنند از عينک آفتابي استفاده کنيم؟
اشعه ماوراي بنفش، جزيي از اشعه آفتاب است که به طور طبيعي چشم قادر به ديدن آن نيست. مقدار زيادي از اين اشعه در برخورد با اتمسفر و لايه اوزون جذب يا منعکس ميشود و در تابش عمودي آفتاب به زمين، مقدار زيادي از آن به سطح زمين ميتابد.
در استوا و در تابستان، ميزان تابش اشعه ماوراي بنفش به زمين بيشتر است و در نتيجه ميزان ورود آن به چشم هم بيشتر ميشود.
اين ميزان در تمام طول روز ثابت است يا تغيير هم ميکند؟
در بين ساعات 10 صبح تا 2 بعد از ظهر بيشترين ميزان خود را دارد. به همين دليل هم، ما به شهروندان توصيه ميکنيم که در اين ساعات کمتر بيرون از منزل يا محل کار خود باشند.
از نظر موقعيت جغرافيايي چطور؟
در ارتفاعات که ضخامت اتمسفر کمتر ميشود، ميزان تابش آفتاب و اشعه ماوراي بنفش بيشتر شده و حتي تابش ضعيف آن نيز در کوهنوردان ايجاد ناراحتي ميکند. همچنين خاک، شن، ماسه، چمن، آب و برف هم ميتوانند اشعه را منعکس کرده و ميزان ورود آن را به چشم افزايش دهند. پس هر کجا که اين عناصر به ميزان قابل توجهي وجود داشت، شما در معرض خطر هستيد.
پس از اين که اشعه ماوراي بنفش وارد چشم شد، چه اتفاقي ميافتد؟
وقتي اين اشعه به چشم ميتابد، ابتدا به قرنيه برخورد ميکند و مقداري از آن توسط قرنيه جذب مي شود. سپس به عدسي چشم برخورد ميکند. در اين قسمت مقادير بسيار زيادي از آن جذب شده و تنها مقدار بسيار کمي از آن وارد قسمت داخلي چشم مي گردد و به شبکيه ميرسد که در هر کدام از اين سه قسمت ايجاد مشکل خواهد کرد.
چه مشکلاتي؟
تابش بيش از حد اشعه ماوراي بنفش، به خصوص وقتي که چشم به طور مستقيم در معرض برف و دريا قرار ميگيرد، موجب التهاب و زخمهاي نقطهاي در قرنيه و سبب کاهش شديد، ولي موقت بينايي، و درد و اشک ريزش زياد ميشود، مانند التهاب چشم و کاهش بينايي شديد در اسکيبازان. البته اين حالت ميتواند هنگام جوشکاري، بدون داشتن حفاظ در اثر ساطع شدن اشعه ماوراي بنفش نيز به وجود آيد.
در چنين شرايطي اگر پزشک در دسترس نبود، چه کنيم؟
در اين حالت بستن چشمها و مصرف مسکن و يا خوابيدن سبب بهبود سريع چشمها ميشود.
در عدسي و شبکيه چه اتفاقي ميافتد؟
همانطور که گفتم، بيشتر اشعه ماوراي بنفش را عدسي جذب ميکند، در نتيجه در شرايطي که ميزان جذب بالا باشد، در درازمدت ميتواند موجب از بين رفتن شفافيت عدسي شود. از طرفي نگاه مستقيم به آفتاب، به خصوص هنگام خورشيد گرفتگي سبب ايجاد صدمه در منطقه کوچکي به نام لکه زرد در شبکيه چشم و به اصطلاح سوختن آن ميشود که اين امر موجب کاهش شديد بينايي و گاهي کوري در تمام عمر ميشود.
آيا اين مشکلات براي همه افراد عادي اتفاق ميافتد يا افراد خاصي بيشتر در معرض خطر هستند؟
مشکلاتي که ذکر شد، ممکن است براي افراد عادي هم اتفاق بيفتد، اما اين را هم بدانيد که در شرايط خاصي، حساسيت به آفتاب و خطر اثرات مضر اشعه ماوراي بنفش بيشتر ميشود، مانند افرادي که عمل آب مرواريد انجام دادهاند و يا کساني که از بعضي داروها براي درمان بيماريهايي مانند برص يا پيسي، پسوريازيس، نقرس، آرتريت روماتوئيد ، مالاريا و ديابت(داروهاي خوراکي) استفاده ميکنند. همچنين کساني که داروهايي مانند فنوتيازينها، قرصهاي ضد حاملگي و برخي از مشتقات تتراسايکلين را مصرف ميکنند.
براي پيشگيري از اين صدمات چه بايد کرد؟
توجه داشته باشيد با اين که ساختمان صورت و موقعيت کره چشم به شکلي است که کاسه استخواني چشم، ابروها، گونه و بيني آن را از تماس مستقيم آفتاب تا حدودي محافظت ميکنند، ولي در محيطي که تابش آفتاب شديد بوده و چشمها در معرض ميزان بالايي از اشعه ماوراي بنفش هستند، استفاده از کلاه لبهدار و عينک آفتابي ضرورت دارد.
شيشههايي که اشعه ماوراي بنفش را جذب خود ميکنند، چه ويژگي خاصي دارند؟
در شيشه عينکهايي که براي محافظت از اشعه ماوراي بنفش استفاده ميشوند، از مولکولهايي به نام "کروموفور" استفاده ميشود. اين مولکولها تاثير چنداني در رنگ شيشه ندارند، ولي سبب جذب و فيلتره کردن اشعه ماوراي بنفش ميشوند. بنابراين عينکهايي با رنگ شيشه تيره، در صورتي که از مولکولهاي کروموفور در آن ها استفاده نشده باشد، خاصيت جلوگيري از اشعه ماوراي بنفش را ندارند.
بنابراين شيشههاي فتوکروميک مناسبترند؟
بله، شيشههاي فتوکروميک که در مجاورت اشعه ماورايبنفش تيره ميشوند، در حداکثر تيرگي خود درصد بسيار بالايي از اشعه ماوراي بنفش را جذب ميکنند.
در بازار، هم عدسيهاي پلاستيکي موجود است و هم عدسيهاي شيشهاي. شما کدام يک را پيشنهاد ميکنيد؟
ما عدسيهاي پلاستيکي را پيشنهاد ميکنيم، زيرا موثرتر از عدسيهاي شيشهاي هستند. ولي در نهايت، عدسيهايي که صد در صد اشعه ماوراي بنفش را جذب ميکنند بهتر هستند، پس هنگام خريد به برچسب آن ها توجه کنيد. در ضمن، بيشتر عينکهاي آفتابي موجود در بازار، بيش از 90 درصد اشعه ماوراي بنفش را جذب ميکنند که در حد قابل قبولي است.
و حرف آخر؟
بايد متذکر شوم که تمام خصوصيات ذکر شده ميتواند در يک عينک آفتابي با قيمت مناسب نيز وجود داشته باشد و برعکس ممکن است در يک عينک گرانقيمت وجود نداشته باشد.
© کپی رایت توسط سایت آموزش و پرورش شهرستان محلات کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است.
پ
